Sertifika Sonrası Dalgıç Gelişimi Üzerine Bağımsız Bir Araştırma Fırsatı

Sayın Bölüm Başkanlığı ve Öğretim Üyeleri

Bir Araştırma Fırsatı Sunmak İstiyoruz

Bu mektubu, kurumunuzun bir ürünü tanıtmak için değil, gerçek ve özgün bir araştırma fırsatını paylaşmak için yazıyoruz.

Rubelis Beyond, sertifikalı dalgıçlar için geliştirilmiş, okuma temelli bir farkındalık ve gelişim programıdır. Programın dayandığı araştırma tabanını, etki teorisini ve — en önemlisi — henüz kanıtlanmamış olduğunu açıkça kabul ettiğimiz iddialarımızı ele alan kapsamlı bir white paper yayınladık (ekte sunulmuştur, 15 akademik kaynağa dayanmaktadır).

White Paper'ın altıncı bölümünde, programın gerçek etkisini ölçmek için bir pilot araştırma protokolü önerdik. Ancak bunu kendi başımıza yürütmenin metodolojik olarak yetersiz kalacağının bilincindeyiz — bir kurumun kendi ürününü kendisinin değerlendirmesi, ne kadar iyi niyetli olursa olsun, bilimsel olarak tarafsız kabul edilemez. Bu belgenin amacı, bu boşluğu sizinle birlikte doldurmaktır.

Rubelis Beyond'un eğitim metodolojisi artık DOI ile kayıtlı, açık erişimli bir yayın olarak mevcuttur. İşbirliği değerlendiren akademisyenler framework'ün tam metnine rubelis.com/metodoloji adresinden ulaşabilir (DOI: 10.5281/zenodo.22750736).

Aşağıdaki sayfalarda, bu davetin arkasındaki kavramsal çerçeveyi, programın tam yapısını, somut araştırma önerilerini ve olası işbirliği modellerini ayrıntılı şekilde sunuyoruz.

Bu davetin kapsamlı olmasını bilinçli olarak tercih ettik. Çünkü bir akademisyene "ürünümüzü inceleyin" demek yerine, gerçekten üzerinde düşünülmüş bir araştırma zemini, somut soru önerileri ve net bir işbirliği çerçevesi sunmanın, hem sizin değerli zamanınıza saygı hem de ciddi bir davetin gereği olduğuna inanıyoruz. Bu belge, aceleye getirilmiş bir tanıtım metni değil, aylarca üzerinde çalıştığımız bir programın, düşünülmüş bir sunumudur.

Kavramsal Çerçeve ve Literatür Temeli

Bu davetin dayandığı sorun, tek bir gözlemden değil, birbirini destekleyen dört ayrı literatür hattından besleniyor.

1. İnsan Faktörleri ve Non-Teknik Beceriler

Dalış güvenliği literatürü, kazaların yalnızca teknik yetersizlikten değil, iletişim, dikkat, karar verme gibi non-teknik unsurlardan kaynaklanabildiğini göstermektedir. ABD Donanması dalış olaylarını insan faktörleri üzerinden sınıflandıran bir çalışma, kazaların non-teknik nedenlerini sistematik olarak ele almıştır. Divers Alert Network'ün (DAN) aktif risk yönetimi yaklaşımı da, dalgıçların kendi bilişsel yanlılıklarının her zaman farkında olmadığını vurgular.

2. Niyet–Davranış Boşluğu

2023 tarihli, Hong Kong'da yürütülen bir çalışma (So ve ark.), rekreasyonel dalgıçların çevresel niyetleri ile sualtındaki gerçek etkileri arasında ölçülebilir bir boşluk bulunabildiğini raporlamıştır. Barker ve Roberts'ın (2004) Biological Conservation dergisinde yayınlanan, 353 dalgıç üzerinde yürütülen çalışması da, dalgıç davranışının brifing, deneyim ve ekipman kullanımı gibi değişkenlerle ilişkili olduğunu göstermektedir.

3. Okyanus Okuryazarlığı Çerçevesi

UNESCO-IOC'nin okyanus okuryazarlığı çerçevesi, hedefin yalnızca bilgi sahibi değil, eleştirel düşünen ve sorumlu davranan bir birey olduğunu belirtir. Bu çerçeve, dalış eğitimine doğrudan uygulanabilir bir kavramsal temel sunmaktadır.

4. Bilgi–Davranış Mesafesi

Çevresel eğitim literatürü, bilgi artışının tek başına davranış değişikliği yaratmadığını; tutum, sosyal norm, öz-yeterlik ve bağlamın da rol oynadığını göstermektedir. Bu, yalnızca "ne öğretildiğinin" değil, "nasıl öğretildiğinin" ve "davranışa nasıl bağlandığının" da araştırılması gereken bir soru olduğu anlamına gelir.

İncelenecek Müdahale: Program Yapısı

Rubelis Beyond, sertifikalı dalgıçlar için geliştirilmiş, on iki bölümden oluşan, tamamen okuma ve yansıtma temelli bir programdır. Video içermez; her bölüm kavramsal açıklama, vaka anlatısı ve yansıtıcı sorulardan oluşur. Aşağıdaki tablo, araştırmacıların müdahalenin kapsamını değerlendirebilmesi için tam bölüm yapısını sunmaktadır.

Program kendi hızında tamamlanır, sabit bir süre sınırı yoktur (tipik tamamlama süresi birkaç hafta). Katılımcılar tamamlama sonrası dijital, doğrulanabilir bir sertifika almaktadır. Program hiçbir teknik dalış becerisi öğretmemekte veya sertifikalandırmamaktadır — bu, araştırma tasarımında güvenlik/etik açıdan önemli bir sınırlayıcı faktördür ve katılımcı riskini en aza indirir.

Önerilen Araştırma Çerçevesi

Aşağıdaki öneriler White Paper'ımızın altıncı bölümünden alınmıştır — ancak yalnızca başlangıç noktasıdır. Nihai araştırma sorularını, tasarımı, örneklem büyüklüğünü ve ölçüm araçlarını belirlemek tamamen sizin akademik takdirinizdedir.

Olası Araştırma Soruları

1. Program, katılımcıların okyanus okuryazarlığı ve çevresel etki bilgisini artırıyor mu?
2. Katılımcıların dalış senaryolarındaki karar kalitesi ve durumsal farkındalık düzeyleri değişiyor mu?
3. Öz bildirilen çevresel/davranışsal niyet ile gözlenen davranış arasındaki fark azalıyor mu?
4. Kazanımlar zaman içinde (30–90 gün) korunuyor mu?
5. Sonuçlar deneyim düzeyine, yaşa, cinsiyete veya eğitmenlik statüsüne göre farklılaşıyor mu?

Önerilen Zaman Çizelgesi (Örnek)

Etik Hususlar

Katılım tamamen gönüllü olmalı, aydınlatılmış onam alınmalıdır. Kişisel veriler kodlanmalı, sonuçlar yalnızca olumlu bulgular üzerinden seçilerek raporlanmamalıdır. Gerekli etik kurul onayının alınması, tamamen kurumunuzun kendi sürecine ve sorumluluğuna bırakılmıştır.

Somut Araştırma/Tez Konusu Önerileri

Aşağıdaki başlıklar, farklı disiplinlerden öğretim üyeleri ve lisansüstü öğrenciler için başlangıç noktası olarak sunulmuştur — birebir kullanılması gerekmez, ilham amaçlıdır.

Olası İşbirliği Modelleri

Akademik işbirliğinin tek bir doğru şekli yoktur. Aşağıda, kurumunuzun kapasitesine ve ilgisine göre seçebileceğiniz birkaç model sunuyoruz:

Model 1 — Lisansüstü Tez Çalışması

Bir yüksek lisans veya doktora öğrencisi, programı kendi tez konusu kapsamında, danışmanının gözetiminde bağımsız olarak araştırır. Rubelis Beyond, program erişimi ve teknik destek dışında sürece müdahale etmez.

Model 2 — Lisans Dönem Projesi / Bitirme Çalışması

Daha küçük ölçekli, tek dönemlik bir pilot çalışma olarak, lisans düzeyinde bir araştırma yöntemleri dersi kapsamında yürütülebilir.

Model 3 — Öğretim Üyesi Liderliğinde Bağımsız Araştırma

Bir öğretim üyesi, kendi araştırma programının bir parçası olarak, öğrencilerinden oluşan bir ekiple çalışmayı yürütür; sonuçlar hakemli bir dergide yayına hazırlanabilir.

Model 4 — Kurumsal Destekli Proje (TÜBİTAK vb.)

Çalışma kapsamı yeterince genişse, TÜBİTAK 2209 (Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri) gibi destek programlarına başvuru için bir temel oluşturabilir. Rubelis Beyond, böyle bir başvuruda gerekli kurum yazışmalarını ve program erişimini sağlamaya hazırdır.

Model Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar

Hangi modeli seçerseniz seçin, önerimiz şudur: kapsamı, kurumunuzun mevcut akademik takvimine ve öğrenci kapasitesine göre belirleyin. Küçük ölçekli bir pilot çalışma bile — örneğin tek bir dönemde, on-yirmi katılımcıyla yürütülen bir ön test/son test tasarımı — literatüre gerçek bir katkı sağlayabilir ve daha büyük bir çalışmanın temelini oluşturabilir.

Neler Sunuyoruz, Neler Rica Ediyoruz

Rubelis Beyond Olarak Sunduklarımız

• Katılımcı olacak öğrenciler/gönüllüler için ücretsiz program erişim kodları.
• Programın tam içerik yapısına ve öğrenme hedeflerine erişim.
• White Paper'da yer alan literatür taramasını başlangıç noktası olarak kullanma izni.
• Araştırma süresince, gerektiğinde, program hakkında teknik/içerik sorularının yanıtlanması.
• Gerekirse, başvuru veya kurumsal yazışmalar için destekleyici belge sağlanması.
• Sonuçların — olumlu ya da olumsuz — sizin izninizle ve emeğinizin tam kredilendirilmesiyle kendi kanallarımızda paylaşılması.

Sizden Rica Ettiklerimiz

• Araştırmanın tamamen kendi akademik ve etik standartlarınıza göre, bağımsız olarak yürütülmesi.
• Analiz, yorumlama ve raporlamanın tarafımızdan yönlendirilmeden yapılması.
• Sonuçların, olumlu ya da olumsuz olmasından bağımsız olarak, şeffaf şekilde paylaşılması.

Seçilmiş Kaynakça

• —Barker, N.H.L. & Roberts, C.M. (2004). Scuba Diver Behaviour and the Management of Diving Impacts on Coral Reefs. Biological Conservation, 120(4), 481–489.
• —So, J.Y., Kwok, Y., Lai, C., Fong, H.W., Pang, L.Y. (2023). Underwater Impact and Intention–Behaviour Gap of Scuba Divers on Coral Communities in Hong Kong SAR, China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 3896.
• —Divers Alert Network. "A Culture of Active Risk Management." Alert Diver, 2015.
• —British Sub-Aqua Club. "Awareness of Human Factors in Diving."
• —UNESCO-IOC. Ocean Literacy Portal and Framework.
• —Undersea and Hyperbaric Medical Society. "The Nontechnical Causes of Diving Accidents: Can U.S. Navy Divers Learn from Other Industries?" 2006.
• —Gómez-García, M.J. et al. "Quantifying the Effects of Diver Interactions on Manta Ray Behavior." Frontiers in Marine Science, 2021.

Kurucu Hakkında

Taylan Kırali, PADI IDC Staff Instructor, PADI Emergency First Response (EFR) Instructor, PADI 2025 Elite Instructor, TSSF CMAS 1★ Dalış Eğitmeni ve Green Fins Guide Instructor'dır. On dört yıldır aktif olarak dalış eğitmenliği yapmaktadır.

Rubelis Beyond'dan önce, bir dalış merkezinde Eğitim Koordinatörü olarak görev almış, kurumu Türkiye'nin bilinen tek Green Fins Digital Member ve PADI Eco Center'ı haline getirmiştir. 2025 yılında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İstanbul Üniversitesi ile ortaklaşa yürütülen, yaklaşık 300 katılımcılı bir deniz temizliği projesine öncülük etmiştir.

Rubelis Beyond, iki yıllık bir hazırlık sürecinin ardından 2026 yılında kurulmuş, bugün Türkçe ve İngilizce olarak aktif kullanımda olan dört programdan oluşmaktadır. Program içeriği, sektörden bağımsız bir uzman tarafından kapsamlı şekilde incelenmiş ve teknik doğruluk açısından denetlenmiştir.

İletişim ve Sonraki Adım

Bu davet, kesin bir taahhüt veya bağlayıcı bir teklif değildir — bir başlangıç noktasıdır. İlginizi çektiyse, kapsamı, zaman çizelgesini ve olası işbirliği şeklini birlikte, sizin akademik takdirinize göre şekillendirmekten memnuniyet duyarız.

Ekte, programın araştırma temelini ve önerilen pilot protokolün tam detaylarını içeren White Paper'ımızı bulabilirsiniz. Programın kendisini de, isterseniz, inceleme amacıyla ücretsiz olarak deneyimlemenizi öneririz.

İlginiz ve değerli zamanınız için şimdiden teşekkür ederiz.